ԶԵԿՈՒՑԱԳԻՐ
ՍՈՒՐԻԱՀԱՅՈՒԹԵԱՆ ՇՏԱՊ ՕԳՆՈՒԹԵԱՆ ԵՒ ՎԵՐԱԿԱՆԳՆՈՒՄԻ ՄԱՐՄՆԻ
ԱՇԽԱՏԱՆՔՆԵՐՈՒՆ ՄԱՍԻՆ
19 ՅՈՒԼԻՍ 2012ԷՆ 30 ՍԵՊՏԵՄԲԵՐ 2013

Ա.-ԿԱԶՄՈՒԹԻՒՆ

Սուրիահայութեան Շտապ Օգնութեան եւ Վերականգնումի Մարմինը (ՍՇՕՎՄ)՝ կազմուած ինը անդամներէ, բաղկացած Սուրիոյ հայ համայնքապետներէ (Հալէպ եւ Դամասկոս), ազգային կուսակցութիւններու (ՍԴՀԿ, ՀՅԴ, ՌԱԿ) եւ բարեսիրական միութիւններու (Հ. Բ. Ը. Մ. եւ Ս. Օ. Խ.) ներկայացուցիչներէն, յառաջացաւ 19 Յուլիս 2012ին:

Բ.-ԱՇԽԱՏԱՔԱՅԻՆ ՎԻՃԱԿ

ՍՇՕՎՄ-ը իր հիմնադիր նիստերուն մշակեց գործունէութեան  իր Ուղեցոյցը, ճշդեց օժանդակութեան աշխատանքի բնագաւառները, ընթացակարգը եւ յարաբերութեան եղանակները:

Մարմինը ունեցաւ իր վարչական կազմը, գործավարութիւն-բանբերը, տնտեսական ու հաշուական յանձնախումբը:

Գ.-ԳՈՐԾՈՒՆԷՈՒԹԻՒՆ

I- Իր կազմութենէն կարճ ժամանակ անց, ՍՇՕՎՄ-ը Սուրիոյ հայահոծ շրջաններուն մէջ յառաջացուց Շտապ Օգնութեան Գործադիր Մարմիններ, աշխատանքային յատուկ ուղեցոյցներով ներդրում կատարեց անոնց օժանդակութեան աշխատանքներուն եւ հսկեց գործունէութեան հեզասահ ընթացք ապահովելու համար:

Երկրի քաղաքական,ապահովական եւ տնտեսական պայմաններուն բերումով, Գործադիր Մարմիններու աշխատանքներու բնոյթն ու տարողութիւնը իրարմէ բաւականաչափ տարբերեցան:

Հալէպը ճակատումի գլխաւոր վայր դառնալու պատճառով, շտապ օգնութեան հիմնական աշխատանքները հոն կեդրոնացան:

II- Սուրիոյ մէջ օժանդակութեան աշխատանքները կ’ընթանան հիմնական հետեւեալ բնագաւառներուն մէջ՝ ԿԵՆՑԱՂԱՅԻՆ, ԱՌՈՂՋԱՊԱՀԱԿԱՆ, ԲՆԱԿԱՐԱՆԱՅԻՆ, ԱՊԱՀՈՎԱԿԱՆ ԵՒ ԿՐԹԱԿԱՆ:

ԿԵՆՑԱՂԱՅԻՆ օժանդակութեան հիմնականը սննդեղէնի մատակարարման աշխատանքն է: Երկրի ապրած տնտեսական ծանր տագնապին, համատարած անգործութեան, քանդուած, կողոպտուած կամ ճակատումի շրջաններուն մէջ գտնուող գործարաններու կամ արհեստանոցներու պատճառով, մեծաթիւ հայ ընտանիքներ իրենց օրապահիկէն զրկուած են: Միաժամանակ Սուրիոյ մէջ ընդհանրապէս եւ Հալէպ քաղաքի մէջ մասնաւորապէս համատարած սղաճը եւ ապրանքներու ապահովման դժուարութիւնները մեծապէս ցնցած են հայ ընտանիքներու տնտեսական կարողականութեան իրավիճակը, զիրենք յայտնելով աննախանձելի տնտեսական կացութեան մէջ: Այս վիճակը մեղմացնելու համար Գործադիր Մարմիններու ջանքերով միամսեայ կամ երկամսեայ դրութեամբ (ըստ շրջանի) մօտաւորապէս երեք հազար հայ ընտանիք սննդակողով կը ստանայ:

Սննդակողովի պատրաստութեան աշխատանքները կ’իրականանան համապատասխան յանձնախումբերու եւ կամաւոր երիտասարդներու ջանքերով:

Վերջին ամիսներուն Հալէպի կացութեան առաւել վատթարացման, մանաւանդ քաղաքի շրջափակման հետեւանքով, լուրջ մտահոգութիւն դարձան թէ՛ ապրանքատեսակներու ապահովման հարցը, թէ՛ անոնց սակագիներու մագլցումի հարցերը, այսուհանդերձ սննդակողովներու բաշխման աշխատանքները չկասեցան, այլ՝ ճշդուած ժամկէտներով ու կանոններով շարունակուեցաւ եւ կը շարունակուին, նոյնիսկ երբ տնտեսական վիճակի հետզհետէ վատացումի հետեւանքով սննդակողովներէն օգտուողներուն թիւը աստիճանաբար բարձրացաւ:

Այս բնագաւառի օժանդակութիւններուն մէջ կը ներառուին բազմաթիւ ընտանիքներու կենցաղային անհրաժեշտ այլ կարիքներու բաւարարման աշխատանքները (մաքրութեան իրեր, ձմրան եղանակին բուրդէ ծածկոցներ, եւայլն):

ԱՌՈՂՋԱՊԱՀԱԿԱՆ օժանդակութիւնները կը կատարուին ռազմական դէպքերու պատճառով (ռմբակոծում, պայթում, հրթիռաձգութիւն, կրակոց, դիպուկահար, բեկորներ, եւայլն) մարմնային տուժումներ կրողներուն, որոնց մեծամասնութիւնը նիւթական անձուկ պայմաններու մէջ կ’ապրի:

Վիրաւորներուն նիւթական եւ բարոյական աջակցութիւն կը կատարուի հիւանդանոցային եւ դեղօրայքի ծախսերուն մէկ մասը հոգալով, զանոնք այցելելով եւ անոնց մասին հետաքրքրուելով:

Իսկ զոհերու կամ նահատակներու պարագային օժանդակութիւնը կ’ընդգրկէ թաղմանական եւ յուղարկաւորութեան ամբողջ ծախսերը:  

ԲՆԱԿԱՐԱՆԱՅԻՆ օժանդակութիւնները կ՛ընդգրկեն կիսաքանդ կամ որոշակի վնասներ կրած եւ թէժ կամ ճակատումի շրջաններուն մէջ չգտնուող բնակարաններու նորոգութեան ծախսերուն մէկ մասը: Իսկ ամբողջապէս քանդուած կամ կործանած բնակարաններուն կամ աշխատանոցներուն (որոնց թիւը փոքր չէ, մօտաւորապէս հազար կալուած) օժանդակութիւնը ցարդ հնարաւոր չէ  կատարել:

ԿՐԹԱԿԱՆ օժանդակութիւնը կատարուեցաւ 2012-2013 ուսումնական տարեշրջանին:

ժողովուրդիս ապրած տնտեսական անտանելի ճգնաժամին պատճառով, նշեալ ուսումնական տարեշրջանին, ծնողները ի վիճակի չէին իրենց զաւակներուն կրթական ծախսերը հոգալու: Առ այդ, Սուրիահայութեան Շտապ Օգնութեան եւ Վերականգնումի Մարմինը իր յաջորդական լիագումարներուն համապատասխան սերտողութիւններ կատարելէ ետք, մեծապէս գիտակցելով տնտեսական պատճառներով հայկական վարժարաններու փակումը ահազանգող վտանգին հետեւեանքները, եւ մեկնելով իր մշակած ուղեցոյցի սկզբունքներէն, 2012-2013 Ուսումնական տարեշրջանի աւարտին Սուրիոյ հայկական բոլոր վարժարաններուն անխտիր, իւրաքանչիւրին կրթաթոշակին համապատասխան 35% համեմատութեամբ օժանդակութիւն կատարեց, նպաստելով դպրոցներուն եւ ծնողներուն ուսերուն դրուած նիւթական ծանրաբեռնուածութիւնը թեթեւցնելու գործին:

Արդ, օժանդակութեան այս ծրագրէն օգտուեցան Սուրիոյ տարածքին գործող հայկական 38 վարժարաններն ու անոնց 6436 աշակերտները: 

ՍՇՕՎՄ-ին կողմէ Սուրիոյ Հայկական վարժարաններուն յատկացուած օժանդակութեան գումարները կազմեցին հինգ հարիւր հազար Ամերիկեան Տոլար:

  III- Սուրիահայութեան Շտապ Օգնութեան եւ Վերականգնումի Մարմինը նիւթական յատուկ ներդրում կատարեց նաեւ Համազգայինի Հայագիտական Հիմնարկին, Հալէպի Հայ Ծերանոցին եւ Ազգային Պատսպարանին, որոնք նուիրատուներու չգոյութեան եւ տնտեսական ահաւոր տագնապին պատճառով հսկայական դժուարութեան մատնուած էին:

IV- Ճակատումի տարբեր շրջաններէ համեմատաբար աւելի ապահով հայահոծ վայրեր ապաստանած հայեր (Ներքին Տեղափոխուած Ժողովուրդ), ինչպէս Հոմսէն, Եագուպիէէն, Ղընէմիէէն, Արամոյէն, Ռագգայէն, Ռաս Ուլ Այնէն, Տէր Զօրէն, Թէլ Ապիատէն, Տարաայէն եւ Սուէտէյէն արժանացան նիւթական յատուկ օժանդակութեան:

V- Առաւելագոյն չափով ժողովուրդին օգտակար դառնալու նպատակով, Մարմինը փորձած է օգտուիլ օժանդակութեան ծրագիրներով զբաղող հնարաւոր զանազան կողմերէն (տեղական թէ միջազգային), այս իմաստով գործակցութիւն կայացած է Սուրիական Կարմիր Մահիկ Կազմակերպութեան, յատկապէս Հալէպի բաժնին հետ:

Նոյն նպատակով թելադրուած է Գործադիր Մարմիններուն, որ իրենց շրջաններուն մէջ գործող Մարդասիրական եւ Բարեսիրական ոչ հայկական միութիւններուն կամ կազմակերպութիւններուն հետ յարաբերութեան մէջ ըլլան եւ գործակցելով անոնց հետ օգտուին անոնց  օժանդակութեան ծրագիրներէն:

Թելադրանքը ի գործ դրուած է եւ կարգ մը Գործադիրներ նման աշխատանքներ իրականացուցած են եւ կը շարունակեն իրականացնել:

            Դ.-ՕԺԱՆԴԱԿՈՒԹԻՒՆՆԵՐԷՆ ՕԳՏՈՒՈՂՆԵՐ

            Օժանդակութեան աշխատանքներու ի գործ դրման առաջին օրերէն, օգտուողներու ճշդման պարագան սերտողութեան առարկայ էր, թէ՛ ՍՇՕԳՄ-ի, թէ՛ Գործադիր Մարմիններուն կողմէ:

Տիրող կացութիւններուն մէջ հեշտ չէր արդար ու խղճմիտ որոշումներ կայացնելը, օգտուողներու սահմանն ու քանակը ճշդելը եւ նպատակին ծառայող գործ իրականացնելը: Այսուհանդերձ փորձ եւ ջանք չխնայուեցաւ ըստ կարելւոյն անսխալ գործելու: Առ այդ, լուրջ քննարկումներ կատարուեցան եւ տեսական գաղափարները համընկնեցնելով գործնականապէս գետնի վրայ իրականացած աշխատանքներուն հետ, բիւրեղացան կարիքաւորի չափորոշիչները եւ օժանդակութիւններէն օգտուողներուն պարագան յստակացաւ:

Ե.-ՔԱՐՈԶՉԱԿԱՆ

I-ՍՇՕՎՄ-ս քարոզչական հիմնական աշխատանքը կը ծաւալէ իր կայքէջին ճամբով www.syriashdab.com:

Կայքէջին մէջ տեղադրուած է Մարմնի ուղեցոյցը, աշխատանքային լուսանկարները, մարմնին լոյս ընծայած հաղորդագրութիւնները, նուիրատուներու ցուցակը, իրականացուած օժանդակութեան աշխատանքներուն մասին շաբաթական դրութեամբ պատրաստուած զեկոյցները եւ իրականացած աշխատանքներուն մասին պատրաստուած տեսանիւթերը:

Այս շրջագծէն ներս Մարմնի եւ Գործադիրներու ծաւալած աշխատանքներուն մասին Radioyeraz կայքէջային տեղական ձայնասփիւռէն, պարբերաբար զեկոյց կը փոխանցուի:

II-Իր կազմութենէն ցայսօր ՍՇՕՎՄ-ը տարբեր բովանդակութիւններով լոյս ընծայած է վեց հաղորդագրութիւն:

Զ.-ԹՈՒԱՅԻՆ ՊԱՏԿԵՐ

Ցօրս եւ Սուրիոյ մակարդակով արձանագրուած են վիրաւորներու, զոհերու, նահատակներու եւ առեւանգեալներու հետեւեալ թիւերը .-

Հալէպ Դամասկոս ԳամիշլիՀասիչէ Քեսապ Լաթաքիա Ընդհ.Թիւ
Զոհ

45

16

2

 

1

64

Վիրաւոր

159

13

 

 

 

172

Առեւանգուած

101

6

1

 

2

110

Նահատակ(Զին.ծառայող)

9

3

2

 

1

15

Է.-ՍՈՒՐԻՈՅ ՈՂՋ ՏԱՐԱԾՔԻՆ ԱԶԳԱՅԻՆ, ԿՐՕԱՆԱԿԱՆ ԿԱՄ ՄԻՈՒԹԵՆԱԿԱՆ ԿԱԼՈՒԱԾՆԵՐՈՒ ՎՆԱՍՆԵՐ

Ռմբակոծումներու, հրթիռաձգութեան եւ կրակոցներու պատճառներով տարբեր տարողութեամբ վնասներ կրած են՝ Հալէպի Ս. Գէորգ (ամբողջովին հրոյ ճարակ) Հոմսի Ս.Մեսրոպ, Եագուպէի Ս.Զուարթնոց, Տէր Զօրի Ս.Նահատակաց, Ռաս Ուլ Այնի Ս.Յակոբ, Դամասկոսի Ս.Սարգիս եւ Մարկատիէի Ս.Յարութիւն Հայ Առաքելական եկեղեցիները, Հալէպի Հայ Կաթողիկէ Աւետման Եկեղեցին եւ համալիրը, Տէր Զօրի Հայ Կաթողիկէ Ս.Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցին եւ համալիրը, Ռագգայի Հայ Կաթողիկէ Նահատակաց Եկեղեցին եւ Դամասկոսի Հայ Կաթողիկէ Առաջնորդարանը:

Ռմբակոծումներու հետեւանքով ծանրօրէն վնասուած են Հալէպի Հայ Ծերանոցը (ամբողջովին կողոպտուած), «Արեւիկ» Թերաճներու Կեդրոնը, Ազգային Պատսպարանը (հին շէնքը, բայց մանաւանդ նոր շէնքը), Կիլիկեան ճեմարանը, Կիւլպէնկեան հիւանդանոց-մայրանոցը, Ռագգայի Հայ Կաթողիկէ Նահատակաց Մանկապարտէզը եւ Դամասկոսի Թէքէեան Մշակութային Միութեան շէնքը:

Ազգային, կրթական կամ միութենական կառոյցներէն թեթեւ վնասներ կրած են (ապակի, դուռ-պատուհան), Հալէպի՝ Բերիոյ Հայոց Թեմի Ազգ.Առաջնորդարանը, Ազգ.«Սիս» բնակարանային համալիրը, Ազգ.Ք.Ե.Ճեմարանը, Լ.Ն.Գ.Կ. Երկրորդական Վարժարանը, Ազգ. Զաւարեան Վարժարանը, Ազգ.Հայկազեան Վարժարանը, Ս.Չեմպէրճեան Կրթասիրաց Երկրորդականը, Հայ Աւետարանական Բեթէլ Վարժարանը, Հայ Կաթողիկէ «Զուարթնոց» Վարժարանը, Մխիթարեան Վարժարանը, Հոմսի՝ Ազգ.Սահակեան վարժարանը, Դամասկոսի Ազգային Միացեալ Վարժարանն ու Ազգ.Սրբոց Թարգմանչաց Ճեմարանը եւ Հալէպի Հ.Մ.Ը.Մ.-ի եւ Հ.Ե.Ը.ի մարզաւանները:

Յատկապէս ահաւոր պատկեր կը ներկայացնեն Նոր Գիւղի արեւելան թաղամասերու հայկական բնակարաններն ու գործատեղիները:    

            Ը.-ՆԻՒԹԱԿԱՆ ՎԻՃԱԿ

       Երկրի քաղաքական, ապահովական եւ տնտեսական պայմաններու հետզհետէ վատթարացումով սաստկացան ժողովրդային կարիքներն ու պահանջները: Աշխարհասփիւռ մեր հայրենակիցները անտարբեր չմնացին ու ընթացք առին սուրիահայութեան օժանդակութեան աշխատանքները: Մինչ այդ, ՍՇՕՎՄն ու Գործադիր Մարմինները իրենց կազմութեան առաջին իսկ օրէն ձեռնարկեցին ներքին՝ տեղական ուժերով դրամահաւաքի կազմակերպման, որուն արդիւնքով Սուրիոյ Հայկական կազմակերպութիւններու, եկեղեցիներու եւ միութիւններու նիւթական ներդրումներով օժանդակութեան դրամարկղի հիմքը ստեղծուեցաւ:  

Մեր ապրած ծանր տագնապի ընթացքին օժանդակութիւններ ստացած ենք նուիրապետական երկու Աթոռներու՝  Ամենայն Հայոց եւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութիւններու ճամբով, թեմերէն եւ տարբեր երկիրներու հայկական համայնքներէն, Ազգային երեք կուսակցութիւններէն, Կարմիր Խաչ Միջազգային Կազմակերպութենէն, Կարմիր Մահիկ Սուրիական Կազմակերպութենէն, «Ճինիշեան» եւ «Գարակէօզեան» հաստատութիւններէն, Հ.Բ.Ը.Մ.էն, Հ.Օ.Մ.-էն, «Գարիդաս»էն, «Օգնի՛ր Եղբօրդ» ՀՅԴ նախաձեռնութենէն, «Հայաստան» Համահայկական Հիմնադրամի Գերմանիոյ, Ֆրանսայի եւ Լիբանանի Յանձնախումբերէն  եւ անհատ հայորդիներէ: Նաեւ գոհունակութեամբ պաշտօնապէս տեղեկացած ենք՝ ՀՀ Կառավարութեան կողմէ ՍՇՕՎՄին փոխանցուելիք օժանդակութեան մասին:

Մարմնիս հասած օժանդակութիւնները (մօտաւորապէս 1.700.000 Ամերիկեան Տոլար (Մէկ միլիոն եօթ հարիւր հազար), շրջանի հայութեան կարիքները բաւարարող չէին: Մեր դիմագրաւած Ֆիզիքական եւ կենցաղային չափազանց դժուար պայմանները կը շարունակուին եւ օժանդակութիւններու անբաւարարութեան պատճառով մնացած ջնջին գումարը տնօրինելու լուրջ խնդիր ունինք այսօր:

Սուրիահայութեան Շտապ Օգնութեան եւ Գործադիր Մարմնի միակ եկամուտը ստացուած օժանդակութիւններն են:

            Օժանդակութեան խնդրանքով Մարմինս յատուկ նամակով դիմած է «Հայաստան» Հիմնադրամին, որ ցարդ անարձագանգ մնացած է, նաեւ դիմած է Գ.Կիւլպէնկեան Հաստատութեան Հայկական Բաժնի տնօրէնութեան:

            Պայմաններուն բերումով թէեւ օժանդակութեան կարիքը աստիճանաբար կը բարձրանայ, սակայն անոր դիմաց օժանդակուող գումարները աստիճանաբար կը նուազին, մտահոգիչ դարձնելով օգնութեան ծրագիրներու իրագործումը: 

Թ.-ԷԱԿԱՆ ԽՆԴԻՐՆԵՐ

Յանուն տագնապահար համայնքին օժանդակութեան ստանձնած առաքելութեան, ՍՇՕՎՄին համար կարեւոր համարուող ծրագիրներէն է ոչ միայն ռազմական դէպքերուն պատճառով արձանագրուած վնասները հատուցելու նախագիծերը, որոնք պետութիւններու կարողականութիւններու եւ փորձին կը կարօտին, այլեւ՝ վերականգնումի աշխատանքներու ծիրէն ներս, արտակարգ պայմաններուն բերումով ստեղծուած ընկերային խոցելի երեւոյթներուն դէմ դնելու, ընթացքը կասեցնելու կամ նոյնիսկ առաջքը առնելու ծրագիրները, որոնք ե՛ւ մասնագիտական մարդուժի, ե՛ւ ազգային ամբողջական ու միակամ մտածելակերպով տոգորուած գաղափարներու կարիքն ունին:   

Այս շրջագծէն ներս ամէնէն ահաւոր երեւոյթը անգործութիւնն ու  անկէ ծնունդ առած շարք մը ախտերն են, որոնք ամէնէն աւելին ճնշող ծանրութեամբ մտահոգիչ կը դարձնեն երիտասարդ սերունդներուն՝ համալսարանաւարտներուն, արհեստաւորներունն ու գործարարներուն, ապագային առնչուած հեռանկարները:

Յատկապէս Հալէպի մէջ, որ Սուրիոյ ճարտարարուեստ գլխաւոր ոստանը կը համարուի, ճարտարարուեստի տարածաշրջաններուն մեծ մասը կամ ճակատումի շրջան ըլլալու պատճառով կործանեցաւ, իր հետ կործանելով տեղի գործարաններն ու արտադրողական կեդրոնները, եւ կամ կողոպուտի ենթարկուեցաւ: Այս իսկ պատճառով մեծաթիւ հայ արհեստաւորներ կորսնցուցին իրենց աշխատանքը, կալուածն ու ունեցուածքը:

Արդ, նկատի ունենալով, որ աշխատանքը մարդու արժանապատիւ կեանքի ապահովման հիմնական ազդակն է, որ կը կոփէ ու մշակէ անոր միտքն ու հոգին եւ կը պատրաստէ զինք դառնալու ընկերութեան մէջ օգտակար տարր, առաւել աշխատանքի շնորհիւ մարդը կ’արժեւորէ իր գործունէութիւնը եւ կը ձեւակերպէ կեանքի ընթացքը, ՍՇՕՎՄը վերականգնումի իր ծրագիրներուն մէջ անհրաժեշտ կը համարէ յատկապէս երիտասարդութեան գործ հայթայթելու գծով գործնական քայլերու դիմելը:  

Այս առնչութեամբ նախատեսուած ծրագիրներէն է նաեւ՝ մարդասիրական օժանդակութեան նպատակներ հետապնդող արտերկրային դրամատուներու կամ հայկական կողմերու հետ գործակցաբար, ջնջին տոկոսներով երկարաժամկէտ վարկեր տրամադրելու ծրագիրը:

Նմանօրինակ ծրագիրներու յառաջընթացը խանգարող հիմնական գործօնը երկրի անկայուն վիճակն է, սակայն անդորրը վերադառնալու պարագային այդ ծրագիրներու իրագործումը հրամայական կը դառնայ:

***

Անորոշ  կացութիւնները, յանկարծակիօրէն յայտնուող նոր իրավիճակները եւ յառաջիկայ շրջանին դիմագրաւելիք հաւանական դժուարութիւնները այս իմաստով բաւական լուրջ կացութեան դիմաց կը դնեն Մարմինը, որ անընդմէջ կը քննարկէ նշեալ կացութեան մէջ մէկ կողմէն ժողովրդային իսկական կարիքները հոգալու իրեն վստահուած առաքելութիւնը արդարացնելու նիւթական ու բարոյական հնարաւոր միջոցներու ապահովումը, միւս կողմէն օժանդակութեան սահմանափակուածութեան պատճառով յառաջացած հարցերը:

Այսուամենայնիւ շնորհիւ համայնքիս ազգանուէր զաւակներուն, շրջանիս ապրած քաղաքական, ապահովական եւ տնտեսական ծանր պայմաններուն մէջ, օժանդակութեան նուիրական աշխատանքները բծախնդիր խնայողութեամբ եւ կարգաւորութեամբ կիրականացուին եւ ջանք չի խնայուիր կարիքաւորին օգնութեան փութալու եւ անոր շտապ օժանդակութիւն մատուցելու:

ՍՈՒՐԻԱՀԱՅՈՒԹԵԱՆ
ՇՏԱՊ ՕԳՆՈՒԹԵԱՆ ԵՒ ՎԵՐԱԿԱՆԳՆՈՒՄԻ ՄԱՐՄԻՆ